İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ / SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER / SBU2006 - TÜRK DIŞ POLİTİKASI II

DERSİN HAFTALIK İÇERİĞİ

Hafta 
Konular 
Öğrenme Kaynakları 
11960–1962: Askeri Müdahale, Soğuk Savaş ve Büyük Güç Rekabeti Kavramlar: İki kutupluluk, nükleer caydırıcılık, MAD, ileri konuşlandırma, üs siyaseti, askerî vesayet, dış politika özerkliği Sorular: 1. Jüpiter füzeleri Türkiye’nin güvenliğini mi kırılganlığını mı artırdı? 2. 1960 askeri müdahelesi dış politika özerkliğini nasıl etkiledi? 3. “Cephe ülkesi” olmak ne tür maliyetler üretir?Olaylarla Türk Dış Politikası, ss. 323–350
21962–1964: Küba Krizi ve İttifak İçi Egemenlik Kavramlar: Asimetrik ittifak, nükleer pazarlık, egemenlik aşınması, stratejik sessizlik Sorular: 1. Küba Krizi neden Türkiye açısından egemenlik krizidir? 2. Küçük/orta devletler ittifak içi pazarlıkta nasıl “nesneleşir”? 3. Stratejik sessizlik tercih mi zorunluluk mu?Olaylarla Türk Dış Politikası, ss. 350–422,Kantarcı (2020) “Pandora’nın Kutusunu Açmak”, ss. 465–519
31964–1967: Johnson Mektubu, Kıbrıs ve Kırılma Kavramlar: Zorlayıcı diplomasi, kriz diplomasisi, ittifak içi tehdit, caydırıcılık açığı Sorular: 1. Johnson Mektubu bir ittifak içi tehdit midir? 2. Kıbrıs meselesinin uluslararası düzleme taşınması Türkiye’ye ne kazandırmış, ne kaybettirmiştir? 3. Bu kriz dış politika zihniyetini nasıl dönüştürdü?Tuncer (Cilt 2), ss. 439–480
41967–1973: Arap-İsrail Savaşları ve Türk-Arap İlişkileri Kavramlar: Bölgesel alt sistem, çatışma kümelenmesi, Filistin meselesi, dengeci tarafsızlık Sorular: 1. Türkiye’nin tutumu “dengeci tarafsızlık” mıydı? 2. Filistin meselesinin normatif etkisi neden sınırlı kaldı? 3. Bölgesel çatışmalar Türkiye’yi nasıl çevreledi?Armaoğlu, ss. 3–116, Kantarcı, ss. 193-223,Tuncer (Cilt 2), ss. 439–500
51974–1976: Kıbrıs Harekâtı ve Yeni Kriz Alanları Kavramlar: Güç kullanımı, meşruiyet inşası, yaptırım siyaseti, kıta sahanlığı, güvenlikleşme Sorular: 1. 1974 müdahalesinin meşruiyet zemini nasıl kuruldu? 2. Yaptırımlar dış politika davranışını nasıl değiştirir? 3. Ege neden yüksek siyaset dosyası hâline geldi?Tuncer (Cilt 2), ss. 500–544,Oran (Cilt 1), ss. 716–769
61976–1979: Petrol Krizi, Türk-Arap Yakınlaşması ve İran İslam Devrimi’ne Gidiş Kavramlar: Enerji güvenliği, jeoekonomi, statüko siyaseti, devrimci dalga, rejim kırılması Sorular: 1. Petrol krizi Türk-Arap ilişkilerini nasıl dönüştürdü? 2. İran’da devrim hangi bölgesel kırılganlıkları biriktirdi? 3. Enerji-rejim-güvenlik ilişkisi nasıl kurulur?Kantarcı, ss. 193–223, Kantarcı, ss. 223–250
71979–1989: İran İslam Devrimi, Bölgesel Etkiler ve Güvenlik Devleti Kavramlar: Devrim ihracı, ideolojik dış politika, mezhep siyaseti, güvenlik devleti, yeniden hizalanma Sorular: 1. İran Devrimi Türkiye’nin Orta Doğu algısını nasıl değiştirdi? 2. Devrimci ideoloji bölgesel düzeni neden istikrarsızlaştırır? 3. Türkiye neden temkinli/mesafeli bir İran politikası izledi?Kantarcı, ss. 223–281, Oran (Cilt 2) ss. 7–60
81989–1995: SSCB’nin Dağılması ve Türk Devletleri Kavramlar: Sistem dönüşümü, çok kutupluluğa geçiş, kimlik siyaseti, kültürel diplomasi Sorular: 1. Türkiye Sovyet sonrası düzene hazır mıydı? 2. Türk dünyası politikası neden sembolik kaldı? 3. Körfez Savaşı bölgesel rolü nasıl etkiledi?Oran (Cilt 2) ss. 60–188, Brzezinski, Büyük Satranç Tahtası, ss. 7- 54
91995–2002: Kardak, AB Adaylığı ve Çok Cepheli Politika Kavramlar: Egemenlik ihtilafı, kriz tırmanması, dengeleme, Avrupaileşme Sorular: 1. Kardak neden sistemik bir eşiktir? 2. AB adaylığı Ege sorunlarını dönüştürdü mü? 3. Çok cepheli politikanın riskleri nelerdir?Oran (Cilt 1) › ss. 716–769
102002–2008: Aktif Diplomasi ve Yumuşak Güç Kavramlar: Yumuşak güç, normatif dış politika, arabuluculuk, bölgesel görünürlük Sorular: 1. Bu dönem paradigma değişimi midir? 2. Yumuşak güç nerede somutlaştı? 3. Arabuluculuk sürdürülebilir mi?Gözen › ss. 19–177, Bilginer, Aka, ss. 3-117
112008–2013: “Stratejik Derinlik mi, Stratejik İflas mı?” Kavramlar: Stratejik derinlik, merkez ülke söylemi, normatif liderlik, stratejik aşırı-yayılma Sorular: 1. Sorun doktrinde mi, uygulamada mı, kapasitede mi? 2. İslam dünyası söylemi manevra alanını genişletti mi? 3. Bölgesel liderlik iddiasının maliyetleri nelerdi?Gözen › ss. 19–177, Kantarcı, 193- 223, Davutoğlu, ss. 1-118
12Suriye Krizi (2011– ): Çok Katmanlı Güvenlik ve Dış Politika,Ana Kavramlar (güçlendirilmiş) Sınır güvenliği, sınır aşan tehditler, vekil aktörler, devlet dışı silahlı yapılar, güvenli bölge, caydırıcılık, kriz yönetimi, çok katmanlı güvenlik, dış politika–iç güvenlik sürekliliği, askerî diplomasi Araştırma / Çalışma Soruları 1. Suriye Krizi, Türk dış politikasında öncelik hiyerarşisini nasıl değiştirmiştir? 2. Sınır ötesi askerî harekâtlar dış politika aracı mı, güvenlik zorunluluğu mu olarak okunmalıdır? 3. Aynı anda ABD, Rusya ve İran ile ilişki yürütmek hangi yapısal riskleri doğurur? 4. Devlet dışı silahlı aktörlerin varlığı klasik egemenlik anlayışını nasıl aşındırır? 5. Suriye dosyası, Türk dış politikasında askerî araçların diplomatik araçlara göre ağırlığını artırmış mıdır?Gözen, ss. 496–516, Stein, Orta Doğu'da Uluslararası İlişkiler, ss. 217- 292
132013–2020: Güvenlikleşme, Mavi Vatan ve Doğu Akdeniz Kavramlar: Güvenlikleşme, deniz jeopolitiği, Mavi Vatan, enerji jeopolitiği, stratejik özerklik Sorular: 1. Mavi Vatan doktrin mi refleks mi? 2. Enerji rekabeti neden askerîleştirildi? 3. Deniz gücü kapasiteyi nasıl etkiler?Gözen, ss. 496–516, Gürdeniz, Mavi Vatan Yazıları, ss. 35- 38, ss.275-278,
142020–2025: Çok Yönlülük ve Gelecek Perspektifi Kavramlar: Bölgesel güç diplomasisi, denge siyaseti, çok yönlülük, arabuluculuk kapasitesi Sorular: Çok yönlü politika sürdürülebilir mi?Oğuzlu, Akgül, Değişen Dünyada Uluslararası İlişkileri Okumak, ss. 135- 165, ss. 197-236, ss. 237- 256